ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΚΟΠΟΣ: Οι πληροφορίες που υπάρχουν σήμερα για την ανάπτυξη των νευρικών ινών στο ανθρώπινο ήπαρ κατά την ενδομήτρια ζωή είναι λιγοστές, ενώ δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η ενδοηπατική νεύρωση του ενήλικα ανθρώπου. Ο σκοπός της εργασίας μας ήταν η εκτίμηση της οντογένεσης των νευρικών ινών στο ήπαρ του ανθρώπου και η μελέτη της ενδοηπατικής νεύρωσης στον ενήλικα με τη χρήση ανοσοϊστοχημικών μεθόδων.

ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ: Μελετήσαμε τομές παραφίνης φυσιολογικού ήπατος 14 εμβρύων (ηλικίας 20-40 εβδομάδων κυήσεως) και 10 ενηλίκων ανθρώπων. Χρησιμοποιήσαμε τις τεχνικές συμπλέγματος αβιδίνης-βιοτίνης και υπεροξειδάσης-αντι-υπεροξειδάσης με μονοκλωνικά αντισώματα και πολυκλωνικούς αντιορούς ειδικούς για νευρικούς δείκτες (ΝSE, S100, νευροϊνίδια, χρωμογρανίνη, PGP 9.5) και για τα νευροπεπτίδια: γαλανίνη, σωματοστατίνη, νευροπεπτίδιο Υ (ΝPY) και πεπτίδιο σχετιζόμενο με το γονίδιο της καλσιτονίνης (CGRP).

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Στο εμβρυϊκό ήπαρ του ανθρώπου, νευρικές ίνες παρατηρούνται στα πυλαία διαστήματα από την 20η εβδομάδα κυήσεως και η πυκνότητά τους φθάνει στα επίπεδα του ενήλικα κατά την 32η-33η εβδομάδα. Λίγες ενδοκολποειδικές νευρικές ίνες αναδείχθηκαν μετά την 28η εβδομάδα. Γαλανινεργικές και σωματοστατινεργικές νευρικές ίνες ταυτοποιήθηκαν στα πυλαία διαστήματα μετά την 22η εβδομάδα, ενώ δεν παρατηρήθηκαν στο ήπαρ ενήλικα. GCRP-εργικά νευρίδια ανιχνεύθηκαν στα πυλαία διαστήματα από την 32η έως την 40ή εβδομάδα, ενώ NPY-εργικές ήταν ορατές μόνο στο ήπαρ τελειομήνων εμβρύων. Πεπτιδεργικές ενδοκολποειδικές νευρικές ίνες δεν παρατηρήθηκαν στο εμβρυϊκό ήπαρ. Στον ενήλικα, το ήπαρ διαθέτει πλούσια νεύρωση στα πυλαία διαστήματα και στα ηπατικά λόβια. Οι ενδοκολποειδικές νευρικές ίνες είναι πυκνότερες στις περιπυλαίες περιοχές. Η πεπτιδεργική νεύρωση χαρακτηρίζεται από την παρουσία ΝΡΥ-εργικών ινών, που θεωρείται ότι αποτελούν μέρος της απαγωγού συμπαθητικής νευρώσεως. Συμπεράσματα: Το εμβρυϊκό ήπαρ στον άνθρωπο παρουσιάζει πλούσια νεύρωση μετά την 20η εβδομάδα κυήσεως και παρατηρείται προοδευτική αύξηση στην πυκνότητα των νευρικών ινών μέχρι τον τοκετό. Η έκφραση της γαλανίνης και της σωματοστατίνης εξαρτάται από τη φάση ανάπτυξης και πιθανώς παίζει κάποιο ρόλο στη μορφογένεση του ήπατος, ενώ δεν φαίνεται να είναι σημαντική στο ήπαρ του ενήλικα ανθρώπου. Η ενδολοβιακή παρεγχυματική νεύρωση δεν θεωρείται απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του ήπατος κατά την εμβρυϊκή ζωή, ενώ φαίνεται ότι παίζει ρόλο στον έλεγχο μεταβολικών λειτουργιών στο ήπαρ του ενήλικα. Οι μεταβολικές και αιμοδυναμικές διαταραχές που παρατηρούνται στη χρόνια ηπατική νόσο, ίσως αντανακλούν διαταραχές στην κατανομή της ενδοηπατικής νεύρωσης.

Λέξεις κλειδιά: Ήπαρ, νεύρωση, ανοσοϊστοχημεία.

Yποβλήθηκε: 14.3.2001
Εγκρίθηκε: 20.4.2001

ΠΛΗΡΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ