ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΤΕΥΧΟΥΣ

Αρχεία Παθολογικής
Ανατομικής

Ελληνική Εταιρεία
Παθολογικής
Ανατομικής

Aρχεία Παθολογικής Ανατομικής, Τόμος 22ος, Τεύχη 1-3, 2008, 15-32

Ο ρόλος της p53
στη συμπεριφορά της απορρυθμισμένης λειτουργίας
του E2F1 στα Οστεοσαρκώματα*
Λιόντος Μ.1, Νηφόρου Κ.1, Βουγάς Κ.2, Ευαγγέλου Κ.1, Αποστολοπούλου Κ.1, Κοτσίνας Α.1, Κοντοβαζενίτης Κ.1, Βελιμέζη Γ.1, Δρούγου Α.1,3, Κυπαρίδου Ε.4, Θωμά-Τσαγλή Ε.5, Μπαρμπάτη Κ.3, Τσάνγκαρης Γ.Τ2., Παπαβασιλείου Α.Γ6., Κίττας Χ.1, Γοργούλης Β.Γ1.
1Ομάδα Μοριακής Καρκινογένεσης, Εργ. Ιστολογίας και Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών,
2Τομέας Βιοτεχνολογίας, Κέντρο Βασικής Έρευνας ΙΙ, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών,
3Τμήμα Παθολογικής-Ανατομικής, Νοσοκομείο «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ, Αθήνα,
42ο Τμήμα Παθολογικής- Ανατομικής, Γενικό Νοσοκομείο Κωνσταντινοπούλειο, Αθήνα,
5Τμήμα Παθολογικής-Ανατομικής, Νοσοκομείο Βούλας Ασκληπιείο, Αθήνα,
6Εργ. Βιοχημείας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών

*«Η εργασία αυτή δημοσιεύεται στα Αρχεία Παθολογικής Ανατομικής κατόπιν προσκλήσεως μετά από βράβευση για το έπαθλο στη μνήμη του Καθηγητού Νικόλαου Ξ. Παπαχαραλάμπους και θα αποτελέσει μέρος ξενόγλωσσης εργασίας, η οποία θα υποβληθεί για δημοσίευση σε διεθνές περιοδικό».

Σκοπός: Το οστεοσάρκωμα είναι η συχνότερη πρωτοπαθής κακοήθεια των οστών. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου RB αποτελούν συχνές μοριακές διαταραχές σε αυτό το νεόπλασμα. Λόγω των μεταλλάξεων, η ενεργότητα του βασικού ρυθμιστή του κυτταρικού κύκλου E2F1 απελευθερώνεται από την ανασταλτική επίδραση της pRb. Μελέτες σε μοντέλα ζώων και σε ανθρώπινους καρκίνους έχουν δείξει ότι η απορρυθμισμένη υπερέκφραση του E2F1 κατέχει είτε «ογκογόνες» είτε «ογκοκατασταλτικές» ιδιότητες, ανάλογα με το κυτταρικό περιβάλλον. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η in vivo και in vitro διερεύνηση της σχέσης του E2F1 με τις κινητικές παραμέτρους των οστεοσαρκωμάτων (δείκτες κυτταρικού πολλαπλασιασμού και απόπτωσης), καθώς και η συνολική κυτταρική απόκριση μετά από υπερέκφραση του E2F1.

Υλικό και μέθοδοι: 57 περιστατικά οστεοσαρκώματος μελετήθηκαν ανοσοϊστοχημικά για την έκφραση των pRb, pRbpS795, E2F1, Ki67, p53, γH2AX, CHk2-pT68, ενώ το ποσοστό της απόπτωσης εκτιμήθηκε με τη μέθοδο TUNEL. Η επαγώγιμη κυτταρική σειρά οστεοσαρκώματος U2OS-E2F1-ER χρησιμοποιήθηκε για την μελέτη της σχέσης του E2F1 με τις κινητικές παραμέτρους σε μοριακό επίπεδο. Στα κύτταρα αυτά διενεργήθηκε πρωτεωμική ανάλυση.

Αποτελέσματα: Η έκφραση του E2F1 εμφανίζει αρνητική σχέση με τον πολλαπλασιασμό στις περιπτώσεις οστεοσαρκώματος με φυσιολογικό p53. Τα περιστατικά με υψηλή έκφραση E2F1 και φυσιολογικό p53 εμφανίζουν μεγαλύτερο ποσοστό απόπτωσης από εκείνα με μεταλλαγμένο p53. Η επαγωγή του E2F1 στα κύτταρα U2OS περιορίζει τον ρυθμό πολλαπλασιασμού μέσω ενεργοποίησης του μηχανισμού απόκρισης στις δικλωνικές θραύσεις του DNA. Η πρωτεωμική ανάλυση κατέδειξε 64 πρωτεΐνες που υπερκεφράζονται και 18 που καταστέλλονται μετά από την επαγωγή του E2F1.

Συμπεράσματα: Το p53 αποτελεί κομβικό ρυθμιστή της έκφρασης του E2F1 στις κινητικές παραμέτρους του όγκου στα οστεοσαρκώματα. Η υπερέκφραση του E2F1 επιφέρει μια συνολική κυτταρική απάντηση, στην οποία η πλειονότητα των πρωτεϊνών που μεταβάλλονται οδηγεί σε ενεργοποίηση του p53.

Λέξεις κλειδιά: Οστεοσάρκωμα, E2F1, πρωτεωμική.

Υποβλήθηκε: 09.04.2008
Εγκρίθηκε: 10.05.2008